Profilaktyka przeciwurazowa - kolano biegacza

Profilaktyka przeciwurazowa - kolano biegacza

Zespól pasma biodrowo-piszczelowego (ITBS) popularnie nazywamy „kolanem biegacza” jest najczęstszą przyczyną bólu bocznego przedziału kolana u biegaczy oraz stanowi około 12 % wszystkich kontuzji (2).

Mimo swojej potocznej nazwy, która jednoznacznie wskazuję grupę osób, które cierpią na dolegliwości związane ze zwiększonym napięciem pasma biodrowo-piszczelowego, dysfunkcja dotyczy również innych dyscyplin takich jak: kolarstwo, piłka nożna, tenis czy narciarstwo.

Często przyczyny pojawienia się bólu mogą być pochodzenia wewnętrznego (budowa anatomiczna) oraz zewnętrznego (rodzaj treningu) (3). Nie bez znaczenia jest też płeć, problem ITBS dotyka od 16 do 50% kobiet, natomiast zdecydowanie częściej mężczyzn - od 50 do 81% (2). Na początek przybliżmy obraz anatomiczny i biomechaniczny obszaru objętego objawami. Pasmo biodrowo-piszczelowe jest silnym pasmem ścięgnistym, będącym kontynuacją mięśnia naprężacza powięzi szerokiej, pośladkowego wielkiego i średniego. Przyczep końcowy pasma znajduje się na głowie strzałki i kłykciu bocznym kości piszczelowej. Newralgicznym punktem, nad którym przebiega pasmo jest nadkłykieć boczny kości udowej tuż ponad boczną szparą stawową kolana (widoczne na zdjęciach). Właśnie w tym miejscu podczas zginania i prostowania kolana dochodzi do pocierania pasma o struktury kostne, co powoduje odpowiedź bólową (4). Badania wykazują, iż do największego konfliktu dochodzi podczas kontaktu pięty z podłożem, gdy kolano jest w zgięciu około 21 stopni (3).

Jako główne czynniki występowania ITBS podaje się: osłabienie siły mięśni odwodzących w stawie biodrowym, zaburzenia biomechaniczne kończyny dolnej, oraz błędy treningowe. Jeśli chodzi o siłę odwodzicieli stawu biodrowego główną role odgrywają tu osłabione mięśnie pośladkowe: średni i wielki, a co za tym idzie często spotykany w takich przypadkach przykurcz mięśni przywodzicieli. To wszystko wpływa na biomechanikę biegu, kończyna ustawia się w zwiększonej rotacji wewnętrznej, co powoduje tendencję do zwiększonej pracy bocznego stabilizatora stawu kolanowego, czyli mięśnia naprężacza powięzi szerokiej, jak i samego pasma biodrowo-piszczelowego. Ważną rolę odgrywa też ustawienie i zakres ruchomości stopy w szczególności, gdy jest ona w ustawieniu płasko koślawym – może to wpływać na zaburzenie biomechaniki kończyny podczas biegu, dając objawy ITBS. Jednym z głównych błędów treningowych podawanych w literaturze jest zbieganie w dół (3).

 

Głównym objawem ITBS jest ból w okolicach bocznego nadkłykcia kości udowej (miejsce po zewnętrznej stronie stawu kolanowego 2-3cm powyżej szpary stawu) . Często opisywany jest jako ból kłujący, palący i promieniujący ku dołowi, pojawiający się w trakcie lub po wysiłku fizycznym. Bardzo ważne jest prawidłowe rozpoznanie tego rodzaju dysfunkcji. Należy ją różnicować miedzy innymi z uszkodzeniami łąkotek, zapaleniem kaletki, złamaniami przeciążeniowymi, zapaleniem kości i stawów, zapaleniem pochewki ścięgna podkolanowego oraz niestabilnością więzadeł (1). Jeżeli chodzi o leczenie ITBS główną metodą jest leczenie nieoperacyjne ukierunkowane na intensywną rehabilitację. Początkowo należy wygasić stan zapalny, który powstał w miejscu pocierania pasma o kość. Stosujemy wtedy okłady chłodzące, ewentualnie można zastosować niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz przede wszystkim redukujemy aktywność fizyczną. Następnie przechodzimy do intensywnej rehabilitacji. Rozciąganie pasma biodrowo-piszczelowego, wzmacnianie mięśni odwodzicieli stawu biodrowego oraz odtworzenie prawidłowej biomechaniki kończyny dolnej są głównymi celami naszej pracy. Praca manualna terapeuty na paśmie biodrowo-piszczelowym również daje bardzo dobre efekty rozluźniające. Możemy również dołączyć do naszego programu usprawniania automasaż na rolce lub rolleże, który uzupełnia prace manualną terapeuty. Bardzo ważne jest zindywidualizowanie programu leczenia i usprawniania, gdyż zależny jest on od przyczyny, a nie od objawu. Rehabilitacja w przypadku tej dolegliwości przynosi bardzo dobre rezultaty, kontynuowana dobrymi ćwiczeniami i zmianą złych nawyków pozwala zapomnieć o dolegliwościach .

Bardzo istotne jest wczesne rozpoznanie ITBS, co pozwala na szybkie wdrożenie procesu rehabilitacji. Prawidłowy i zindywidualizowany plan usprawniania umożliwi nam na szybszy powrót do pełni sprawności. Bardzo ważne jest, aby nie bagatelizować objawów bólowych oraz jak najszybciej zgłosić się na konsultacje do fizjoterapeuty lub lekarza ortopedy.

Mateusz Szczepaniak- Sportmed

1. Kaplan L. i wsp. (2009) Ból bocznej okolicy stawu kolanowego [w:] McMahon P.J., Medycyna sportowa współczesne metody diagnostyki i leczenia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL

2. Van der Worp M.P. i wsp. (2012) Iliotibial band syndrome in runners a systematic review. Sport Medicine. Vol. 42 969-992

3. Biernat R., Czaprowski D. (2012): Protokół rehabilitacyjny w przypadku „kolana biegacza” (zespół pasma biodrowo-piszczelowego) - studium przypadku. Postępy Rehabilitacji. Vol. 3 35-40

4. Grau S. i wsp. (2011) Kinematic classification of iliotibial band syndrome in runners. Scandynawian Jurnal of Medicine Science and Sport. Vol.21 184-189

Powiązane artykuły

do góry